Apstrakt: Rad se bavi Koporinjskim (Srpskim) ljetopisom iz 1453. godine, koji je đakon Damjan prepisao za zetskog mitropolita Josifa. Ljetopis se nalazi u istom kodeksu kao i Sintagma Matije Vlastara, koji se čuva u Muzeju Srpske pravoslavne crkve u Beogradu (MSPC 45), a svojevremeno je bio u manastiru Krušedolu. U kontekstu složenih političkih prilika u Zeti sredinom XV vijeka između Srpske despotovine, čiji je dio bila, zatim, Mletačke republike i osmanske ekspanzije, u kojima je porodica Stefanice Crnojevića zagospodarila njenim planinskim djelovima, u radu se analiziraju struktura i tematski slojevi teksta i određuje njegovo mjesto u tipologiji srpskih ljetopisa, zasnovanih na vizantijskoj hronografskoj tradiciji. Pokazuje se da Koporinjski ljetopis predstavlja važan izvor za proučavanje ideoloških i književnih procesa u Zeti u drugoj polovini XV vijeka i objavljuje se njegov tekst.

Ključne riječi: Koporinjski (Srpski) ljetopis, Vlastareva Sintagma, Koporinja, srpski ljetopisi, Zeta, zetski mitropolit, dinastija Nemanjića

Spisak referenci

Izvori

Koporinjski (Srpski) ljetopis (MSPC 45): l. 335b–339a.

SSZN I, II, III: Ljub. Stojanović. Stari srpski zapisi i natpisi. Sremski Karlovci 1903–1905.

Literatura

Alekseev 2017: S. V. Alekseev. Pamяtniki serbskoй srednevekovoй istoriografii XIII–XVII vv. Žitiя XIV–XVII vv. Rodoslovы. Letopisi. Sankt-Peterburg 2017.

Balj, Stojanović 2020: „Monaški život u zadužbinama Balšića na Skadarskom jezeru.“ O Goričkom zborniku: zbornik odabranih radova. Prir. V. Balj, J. Stojanović. Podgorica–Beograd 2020, 527–566.

Bogdanović 1970: D. Bogdanović. „Književnost.“ Istorija Crne Gore,knj. 2, tom 2. Titograd 1970, 370–410.

Bogdanović 1980: D. Bogdanović. Istorija stare srpske književnosti. Beograd 1980.

Božić 1970: I. Božić.„Zeta u doba oblasnih gospodara.“ Istorija Crne Gore, knj. 2, tom 2. Titograd 1970, 70–370.

Bubalo 2015: Đ. Bubalo. „Nekoliko dokumenata o vojvodi Stefanici Crnojeviću.“ Istorijski zapisi,LXXXVIII/1–2 (2015), 27–44.

Vasiljević 2015: M. Vasiljević. „Nastanak srpskih rodoslova i letopisa kao posledica političkih i društvenih promena.“ Inicijal. Časopis za srednjovekovne studije, 3 (2015), 95–117.

Jakšić 2013: D. Jakšić. „O imenima starih srpskih letopisa.“ Istraživanja,24 (2013), 223–233.

Martinović 2019: M. Martinović. „Dva cetinjska ljetopisa.“ Zetski gospodari Crnojevići i veziri Bušatlije (XIV vijek – 1830). Zbornik radova sa naučnog skupa (Cetinje–Podgorica, 6. i 7. oktobar 2017). Cetinje 2019, 345–354.

Martinović 2023: M. Martinović. Rukopisne knjige Rođenja Presvete Bogorodice na Cetinju. Cetinje 2023.

Milošević 2002: R. Milošević. Koporinski letopis. Smederevo – Manastir Koporin 2002.

Novaković 1907: S. Novaković. Matije Vlastara Sintagma. Beograd 1907.

Odak-Mihajlović 2019: M. Odak-Mihajlović. „Dvoglavi orao Crnojevića.“ Zetski gospodari Crnojevići i veziri Bušatlije (XIV vijek – 1830). Zbornik radova sa naučnog skupa (Cetinje–Podgorica, 6. i 7. oktobar 2017). Cetinje 2019, 191–219.

Petković 1914: Opis rukopisa manastira Krušedola. Sastavio Sava Petković. Sremski Karlovci 1914. [fototipsko izdanje: Sava Petković. Opis rukopisa manastira Krušedola. Priredio Z. Ranković. Beograd 2023.]

Radojičić 1951: Đ. Sp. Radojičić. „Izveštaj o radu na proučavanju starih srpskih rukopisnih i štampanih knjiga kao i drugih starina.“ Glasnik SANU,II, 1949–1950 (1951), 327–348.

Sindik 2004: N. Sindik. „Kodikologija Goričkog Zbornika.“ Nikon Jerusalimac – vrijeme, ličnost, djelo.Zbornik radova sa međunarodnog naučnog simposiona na Skadarskom jezeru, 7–9. septembra 2000. godine. Cetinje 2004, 185–201.

Spremić 2004: M. Spremić. „Crkvene prilike u Zeti u doba Nikona Jerusalimca.“ Nikon Jerusalimac – vrijeme, ličnost, djelo.Zbornik radova sa međunarodnog naučnog simposiona na Skadarskom jezeru, 7–9. septembra 2000. godine. Cetinje 2004, 73–111.

Spremić 2016: M. Spremić. Srbija i Vizantija (VI–XVI vek). Beograd 2016.

Stojanović 1883: „Srpski rodoslovi i letopisi.“ Uredio ih LJ. Stojanović. Glasnik SUD, 53 (1883), I–XVI, 1–160.

Stojanović 1890: „Stari srpski hrisovulji, akti, biografije, letopisi, tipici, pomenici, zapisi i drugo.“ Pribrao ih Ljub. Stojanović. Spomenik SKA,III (1890), 92–157.

Stojanović 1927: Ljub. Stojanović. Stari srpski rodoslovi i letopisi. Sremski Karlovci 1927.

Subotin-Golubović 2013: Matija Vlastar. Sintagma. Prevela sa srpskoslovenskog jezika T. Subotin-Golubović. Beograd 2013.

Trifunović 1961: Đ. Trifunović. „Minijatorski stil stare srpske književnosti.“ Književnost, 32 (1961), 511–522.

Trifunović 1990: Đ. Trifunović. Azbučnik srpskih srednjovekovnih književnih pojmova. Beograd 1990.

Trifunović 2019: Gorički zbornik. Fototipija. Prir. Đ. Trifunović. Beograd 2019.

Truhelka 1894: Ć. Truhelka. „Rukopisna kronika iz početka XVI vijeka.“ Glasnik Zemaljskog muzeja,knj. 3, god. VI (1894), 452–466.

Ćirković 1997: S. Ćirković. „Srpski letopisi i vizantijske kratke hronike.“ Srpska književnost u doba Despotovine. Zbornik radova sa naučnog skupa (Despotovac, 22–23. avgust 1997). Despotovac 1997, 101–107.

Špadijer 2016: I. Špadijer.„Stara srpska književnost i srednjovekovno rukopisno nasleđe.“ Svet srpske rukopisne knjige (XII–XVII vek). Beograd 2016, 131–153.

Šafařík 1851: Památky dřevního písemnictví Jihoslovanův. Díl předchozí. Sebral a vydal Pavel Josef Šafařík. V Praze 1851.

Tomić Djurić 2012: M. Tomić Djurić. ,,The Isles of Great Silence: Monastic Life on Lake Scutari under the patronage of the Balšićs.“ Balcanica, 43 (2012), 81–116.

Živković 2017: V. Živković. „The Vow of Ivan Crnojević to the Virgin Mary in Loreto under the Shadow of the Ottoman Conquest.“ Balcanica, 48 (2017), 19–32.